fbpx
Wat zijn hormonen?

Wij merken dat er ontzettend veel vragen over hormonen zijn, enerzijds over het gebruik van ondersteuning en anderzijds juist van mensen die hier niet aan moeten of willen denken maar toch hun resultaten willen optimaliseren. Veel mensen hebben hier en daar wel eens iets gehoord over stress en het stresshormoon cortisol, of over een traag werkende schildklier, of over dat de eigen testosteronproductie met leeftijd verder en verder zakt, of over oestrogeen en hoe het voor vet en waterretentie kan zorgen. Maar veel blijft nog onduidelijk en maar weinig mensen hebben het plaatje goed in hun hoofd en snappen hoe hormonen nou echt werken. Daar willen wij iets aan doen! Om die reden leek het ons goed om een reeks artikelen te schrijven over de belangrijkste hormonen in het lichaam als we het hebben over spiermassa opbouwen, vetmassa verliezen, honger, je shape, stress, etc.

Voordat we verder gaan is het wellicht goed om eerst eventjes precies uit te leggen wat hormonen zijn. Want ook al hebben ze totaal verschillende uitwerkingen of soms zelfs tegenovergestelde effecten, toch hebben ze ook dingen met elkaar gemeen!

Wat zijn hormonen

Simpel gezegd zijn hormonen stofjes die je lichaam zelf aanmaakt, om processen en functies in het lichaam te regelen. Denk bijvoorbeeld aan het aanzetten of juist uitzetten van organen, het opnemen van suiker uit het bloed, het triggeren van honger, of het samenknijpen of juist het open zetten van aderen en zelfs de gemoedstoestand; de functies van hormonen zijn heel divers! Dit kunnen snelle processen zijn, zoals het verhogen van de hartslag wanneer je schrikt, maar ook langzame processen, zoals spiergroei. Signalen die zeer snel moeten gaan worden niet door hormonen aangestuurd, maar door het zenuwstelsel. Denk bijvoorbeeld aan spiercontracties.

Hormonen worden aan het bloed afgegeven en op die manier door het hele lichaam vervoerd. Het doelorgaan, zoals dat heet, heeft receptoren voor bepaalde hormonen. Wanneer een hormoon in contact komt met een receptor waar hij op past, zal er een proces opgestart worden. Zie het als kleine sleuteltjes in het bloed opzoek naar een slot. Wanneer het slot wordt opengedraaid, worden er processen opgestart of juist geremd, waarna de productie van het hormoon uiteindelijk zal worden geremd en het hormoon zal worden afgebroken.

Hormonen kunnen op verschillende plekken worden gemaakt, zoals op verschillende plekken in de hersenen, in de bijnieren, in de alvleesklier, of in de eierstokken of zaadballen. Al deze weefsels bij elkaar noemen we in zijn geheel het endocriene systeem.

Er zijn meer dan 50 verschillende hormonen bekend en er worden nog steeds nieuwe hormonen ontdekt.

Verschillende types hormonen

Er zijn 2 (eigenlijk 4, maar voor nu slaan we de eicosanoïden en de aminozuurhormonen over) verschillende types hormonen, namelijk eiwithormonen (zoals schildklierhormoon en groeihormoon) en steroïde hormonen, zoals cortisol en testosteron. Deze steroïde hormonen worden gemaakt uit cholesterol door het lichaam.

Sommige van deze hormonen zijn wateroplosbaar en kunnen zo mee met het bloed, terwijl andere hormonen juist vet oplosbaar zijn en eerst gebonden moeten worden door drager eiwitten. Daarnaast zijn sommige hormonen al direct actief, zoals insuline en groeihormoon, terwijl andere hormonen in de vorm van pro hormoon worden losgelaten en eerst geactiveerd moeten worden in specifieke cellen.

Verder kunnen we de hormonen onder verdelen in verschillende functies. Denk hierbij aan geslachtshormonen zoals testosteron, oestrogeen en progesteron. Geslachtshormonen zijn specifiek voor de geslachten; mannen hebben meer testosteron, vrouwen meer oestrogeen.

Daarnaast hebben we bijvoorbeeld ook bloedsuikerspiegelhormonen, zoals insuline, wat onder andere zorgt voor het opnemen van glucose uit het bloed door weefsels, maar ook glucagon, wat juist zorgt voor het vrijmaken van glucose en vetzuren, juist het bloed in.

Of spijsverteringshormonen, zoals gastrine, wat zorgt voor de productie van maagsap en cholecystokinine wat onder andere zorgt voor afgifte van gal.

Omdat hormonen aan het bloed worden afgegeven en verschillende weefsels receptoren voor verschillende hormonen hebben, kan hetzelfde hormoon hele verschillende effecten hebben in verschillende weefsels. Zo zal stresshormoon zoals cortisol en adrenaline er bijvoorbeeld voor zorgen dat de bloedtoevoer naar het spijsverteringskanaal en naar de huis wordt afgeknepen, zodat er meer bloed beschikbaar is voor het hart, de longen en uiteindelijk de spieren, mocht er gevochten of gevlucht moeten worden. Datzelfde stresshormoon zal bijvoorbeeld ook zorgen dat de pupillen groter worden en dat de lever glucose vrijmaakt en aan het bloed af geeft, zodat er extra brandstof voor de spieren aanwezig is.

Hoe regelt het lichaam de hormonen

Zoals we al vertelden zijn er verschillende plekken in het lichaam waar hormonen worden geproduceerd. Al deze hormonen hebben verschillende effecten in het lichaam zoals we vertelden, maar wat we nog niet hebben verteld is hoe de productie van hormonen op gang komt of juist wordt geremd.

In het lichaam worden de meeste, maar niet alle, hormonen gereguleerd door negatieve terugkoppeling. dit klinkt ingewikkeld, maar denk bijvoorbeeld aan de thermostaat in je huis; als de temperatuur onder een bepaalde hoeveelheid graden komt, wordt dit gemeten en zal de verwarming aanschieten, totdat de temperatuur weer is gestegen naar de gewenste hoeveelheid graden. Hierna zal de verwarming weer uit gaan. Dit is negatieve terugkoppeling. Wanneer de temperatuur vervolgens weer onder de grenswaarde zakt, schiet deze weer aan.

Zo werkt het ook met de productie van veel hormonen. Als de concentratie van een bepaald hormoon te hoog wordt, wordt dit door het lichaam geregistreerd, waardoor de productie (tijdelijk) wordt geremd. Hierdoor zal de concentratie van dit hormoon zakken, waardoor de remming weg zal vallen en de productie weer op gang komt. Dit is echter wel een eenvoudige weergave van de werkelijkheid, aangezien deze terugkoppeling vaak een samenspel is van meerdere hormonen, weefsels en stappen.

De afgifte van hormonen kan aangezet of juist geremd worden door andere hormonen, de concentratie van bepaalde stoffen in het bloed, zenuwen of hersenactiviteit en veranderingen in de omgeving, zoals licht of temperatuur.

Al deze dingen kunnen dus als het ware dienen als die thermostaat in het voorbeeld waar we het net over hadden.

We hopen dat deze beknopte samenvatting over hormonen jullie het een en ander duidelijk heeft gemaakt over hoe hormonen werken. We beseffen ons dat er wellicht een hoop informatie wordt overgeslagen en dat we in een sneltreinvaart door dit verhaal zijn heen gevlogen, maar als we alles uit moeten leggen over hormonen, de productie ervan, de werking ervan en de effecten ervan wordt dit een heel werkstuk. In onze ogen is dit de informatie die nodig is om de komende artikelen beter te kunnen begrijpen.

De hormonen die we in de komende artikelen willen bespreken zullen peptidehormonen zoals groeihormoon omvatten, maar ook de sekshormonen en andere steroïde hormonen.

Als jullie alvast vragen hebben over dit artikel, kunnen jullie ze gerust stellen!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Translate »